Hieronder vindt u een drietal veel voorkomende klachten/problemen uitgewerkt en vaak gebruikte behandeltechnieken.
Depressie
Als u een depressie heeft, merkt u dat doordat u gedurende langere tijd (minimaal 2 weken)
last heeft van somberheid en lusteloosheid. U heeft minder belangstelling voor dingen en u heeft
moeite om zich te concentreren. U voelt zich moe, rusteloos, minderwaardig en snel geïrriteerd.
Sommige mensen ervaren het leven als een grote last en denken soms zelfs aan de dood. Een depressie
kan lang duren, maar kan ook overgaan.
Een doeltreffende vorm van therapie bij depressie is cognitieve gedragstherapie. Dit is een behandelvorm
waarvan het effect wetenschappelijk is bewezen.
cognitieve gedragstherapie bij depressie
Veel mensen hebben de neiging steeds op dezelfde manier naar hun probleem te kijken en aan te pakken.
Daardoor dreigen ze vast te lopen en lijkt er geen oplossing te zijn. Cognitieve gedragstherapie leert
je anders te kijken en te denken. Door de combinatie van gesprekken en huiswerk worden zowel het gedrag
als de negatieve gedachten aangepakt. Depressieve mensen hebben steeds minder zin en plezier in
activiteiten of het nu om werk, gezin of hobby’s gaat. De therapie is erop gericht om taken stapje voor
stapje weer op te pakken. Dankzij de therapie moet u zelf in staat zijn te voorkomen dat u weer
depressief wordt. Meer informatie over deze therapievorm vindt u op de website van
De Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve Therapie (VGCt)
Een aanvullende vorm van behandeling is mindfulness. Dit wordt door Margreet Eldering toegepast o.a.
als u vaker een depressie heeft doorgemaakt.
Mindfulness
Mindfulness is de bewustheid die ontstaat door doelbewust aandacht te geven aan dingen zoals ze zijn,
op het moment zelf en zonder te oordelen. Met meer bewustheid kunnen we doelgerichter handelen en
problemen effectiever oplossen. Door regelmatig en consequent te oefenen kun je leren de momenten te
herkennen waarin je dreigt af te glijden en tijdig ingrijpen.
Mindfulness maakt u weerbaarder bij tegenslagen in het leven en helpt ziekmakende denkpatronen
(bijvoorbeeld piekeren) te doorbreken. Mindfulness helpt om de wereld meer te ervaren zonder het eindeloze
commentaar van onze gedachten. Meer informatie over deze therapievorm en de audiobestanden vindt u op
de website van mbcttrainingen.
Angst- en paniek
Een paniekaanval voelt verschrikkelijk. Tijdens zo'n aanval voelen mensen dat hen “iets” overkomt, dat
er iets verschrikkelijk mis is of dat het lijkt of ze aan het sterven zijn. De lichamelijke verschijnselen
nemen toe en de angst dus ook. Ze krijgen plotseling last van:
• duizeligheid of licht in het hoofd
• hartkloppingen
• misselijkheid
• beginnen te zweten
• geen adem meer kunnen krijgen
• trillerigheid of beven
• pijn op de borst of een drukkend gevoel
• het gevoel dat ze gaan stikken
Gedachten en (vermijdings)gedrag:
Na een poosje blijkt dat u de aanval overleefd hebt. Dan beginnen de vragen: Is er iets met mijn hart?
Heb ik een niet-herkende allergie of een onbegrepen fobie? Een ernstige ziekte? Ben ik langzaam gek aan
het worden? Mensen verkeren na een paniekaanval continu in angst. Na een tijdje gaan ze vaak vermijdingsgedrag
vertonen: ze gaan niet meer naar de plekken waar ze de vorige keer een aanval hebben gehad of waarvan ze
bang zijn dat ze een aanval zouden kunnen krijgen.
Cognitieve Gedragstherapie
Voor deze klachten geldt net als bij depressie dat de cognitieve gedragstherapie de beste behandelvorm
is (vgct).
De nadruk ligt nu meer op het geleidelijk opzoeken van situaties die tot nu toe
vermeden worden en het verminderen van angst voor het optreden van de klachten. Door u stap voor stap
te confronteren, ervaart u dat die situaties nu geen aanval meer opwekken.
Posttraumatische stress-stoornis
“Ik zie steeds zijn gezicht voor me en durf haast niet meer te slapen”
Wim (45) is chauffeur. Op een ochtend rijdt hij samen met zijn collega naar het werk. Op een gegeven
moment moet hij zijn wagen draaien en stapt zijn collega uit. Tijdens het achteruitrijden hoort hij
plotseling een verschrikte schreeuw van zijn collega. Wim stapt de auto uit en ziet dat zijn collega tussen
de wagen en een muur bekneld is geraakt. Eerst is zijn collega nog bij kennis, maar door een ernstige inwendig
bloeding verliest hij al snel het bewustzijn. Wim kan niets anders dan hulpeloos toekijken als zijn collega
in zijn armen sterft. Na de gebeurtenis is de ontreddering groot en voelt Wim zich intens verdrietig.
Voortdurend krijgt hij ‘flashbacks’ van het gebeurde. Hij ziet dan het gezicht van zijn collega voor zich en
ervaart weer dezelfde machteloosheid als toen. Slapen doet hij nauwelijks. Hoewel hij zich de afgelopen 25 jaar
bijna nooit heeft ziek gemeld, voelt hij zich nu niet meer in staat te werken.
Na het meemaken van een ingrijpende gebeurtenis, raak je er soms in vast. U merkt dat u sinds de gebeurtenis
veel spanning blijft houden en dat u emotioneel wellicht uit balans bent geraakt of mogelijk nachtmerries,
herbelevingen of angsten/fobieen ontwikkelt. Ook kan het zijn dat u situaties bent gaan vermijden.
Als klachten zeer invaliderend zijn, spreken we van een 'Post Traumatische Stress stoornis' (PTSS). Klachten
die hierbij kunnen optreden zijn :
• Het opnieuw doorleven van de ervaring
• Vermijdingsgedrag met betrekking tot de ervaring
• Verhoogde staat van paraatheid
• Spanningen
• Schaamte of schuldgevoel
• Geiriteerd of slecht humeur
• Depressieve gevoelens
• Piekeren en zorgen maken
• Angsten, fobieklachten
• Negatieve zelfwaardering
• Slaapproblemen
• Relatieproblemen
• Onverklaarbare lichamelijke klachten
Voorbeelden van traumatische ervaringen zijn: een ongeluk, misdrijf, inbraak, brand, verlies van een
baan/ontslag, beëindiging van een relatie, overval, getuige van geweld, het zien sterven van iemand,
mishandeling etc. Slachtoffers kunnen beter geholpen worden met exposure of EMDR, blijkt uit onderzoek.
Eye Movement Desensitization and Reprocessing
afgekort tot EMDR, is een therapie voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van traumatische
ervaringen. Dit kan zijn een schokkende ervaring, zoals een verkeersongeval of een geweldsmisdrijf.
Maar ook voor andere ervaringen die veel invloed hebben gehad op de ontwikkeling van iemands leven
zoals: pesterijen of krenkingen in de jeugd, die in het hier-en-nu nog steeds invloed hebben, kan de
methode gebruikt worden. EMDR is een relatief nieuwe therapie.
U wordt gevraagd aan de gebeurtenis terug te denken inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en
gevoelens. Eerst gebeurt dit om meer informatie over de traumatische beleving te verzamelen. Daarna
wordt het verwerkingsproces opgestart. U wordt gevraagd de gebeurtenis opnieuw voor de geest te halen.
Maar nu gebeurt dit in combinatie met koptelefoon waarbij geluiden afwisselend rechts en links worden
aangeboden. Na elke set wordt er even rust genomen. De therapeut zal de cliënt dan vragen wat er in
gedachten naar boven komt. De EMDR procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op
gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. Vaak verandert er wat. De cliënt wordt na elke
set oogbewegingen gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende verandering, waarna er een nieuwe
set volgt.
Werkproblemen
“Ik zie op tegen mijn werk”
Els (45) heeft een drukke baan. Het afgelopen jaar merkt ze dat ze met steeds meer tegenzin naar haar
werk gaat. Ze voelt zich heel moe, lusteloos, snel aangevallen of onheus bejegend. Ze maakt een afspraak,
omdat ze wil uitzoeken wat er aan de hand is en ze er wat aan wil doen.
Burnout
Als ons lichaam energie verbruikt, moet deze later weer worden aangevuld. Ook moet ons lichaam regelmatig
herstellen van alle activiteiten. Veel processen in ons lichaam die een rol spelen bij de energievoorziening
en het herstel worden gestuurd door nauwelijks door de wil beïnvloedbare systemen, zoals het autonome
zenuwstelsel en verschillende hormoonsystemen. Door chronische overactivatie of stress kunnen deze systemen
op den duur ontregeld raken. Kort omschreven: roofbouw.
Als iemand roofbouw pleegt, gaat dat ten koste van zijn vitaliteit. En als de roofbouw langere tijd aanhoudt,
kan het gevolg zijn dat men steeds minder energie heeft en dat er tal van lichamelijke en psychische klachten
ontstaan. Op den duur kan zelfs het normale vermogen om te herstellen aangetast worden en houdt de ontregeling
zichzelf in stand. 'Een paar weekjes rust nemen' heeft dan geen zin meer. Soms geeft rust dan zelfs (tijdelijk)
een verslechtering te zien.
Mensen die roofbouw plegen, moeten -soms ingrijpende- maatregelen nemen om hiermee te stoppen. Vervolgens is
het belangrijk om de effecten van de roofbouw te keren ('stress reversal').
Behandeling
Behandeling is erop gericht om weer vitaal en fit te worden. Daarvoor zijn vaak veranderingen in levensstijl,
voeding en gedrag nodig. Naarmate uw herstel vordert, komt het accent meer te liggen op verbetering van uw
zelfmanagement. De bedoeling is dat u met uw dagelijkse taakbelasting zo goed leert omgaan, dat u zich vitaal
gaat en blijft voelen. Zo nodig wordt u geholpen om vaardigheden te ontwikkelen zoals 'beter leren weigeren’
of 'prioriteiten stellen'. In geval van ziekteverzuim wordt u zorgvuldig begeleid bij uw werkhervatting.